Bir Toplum Neden Bu Kadar Öfkeli?

Bir asansörde, bir markette, bir trafik kavşağında iki yabancı arasında geçen anlaşmazlık, on yıl önce orada kalırdı. Bugün aynı anlaşmazlık telefonla çekiliyor, saatler içinde milyonlarca kişiye ulaşıyor ve yorum bölümünde bir ülkenin ahlaki durumu tartışılıyor. Değişen şey insan mizacı değil, bir anlaşmazlığın görünürlük kazanma hızı.

Öfke, dikkat ekonomisinin en ucuz hammaddesi

Dijital platformlarda içerik, etkileşim aldığı ölçüde daha çok kişiye gösterilir. Etkileşimi en hızlı üreten duygu ise öfke: bir gönderiyi beğenmek düşünmeyi gerektirir, öfkeyle yorum yazmak gerektirmez. Bu, kimsenin kasıtlı olarak öfke ürettiği anlamına gelmiyor; sistem, öfkeli içeriği ödüllendirdiği için öfkeli içerik daha çok üretiliyor.

İkinci neden: örneklem yanılgısı

Bir gün boyunca sosyal medyada gördüğünüz tartışmalı paylaşımlar, o gün o platformda paylaşılan içeriğin çok küçük ve gürültülü bir kısmıdır — çünkü algoritma sizi sakin bir paylaşımla değil, tartışmalı bir paylaşımla tutmaya çalışır. Buna rağmen beyniniz gördüğünüzü "herkesin düşüncesi" sanır. Bu, istatistikte örneklem yanılgısı olarak bilinir: gürültülü azınlık, sessiz çoğunluğun yerini alır.

“Gördüğünüz öfke, o toplumun ortalaması değil; o platformun sizi tutma stratejisidir.”

Üçüncü neden: ekonomik gerilim

Bu tabloyu yalnızca platform mimarisine bağlamak eksik olur. Geçim sıkıntısı, gelecek belirsizliği ve artan yaşam maliyeti, insanların eşik değerini düşürüyor; normalde görmezden gelinecek bir anlaşmazlık, birikmiş gerilimin boşaldığı bir alana dönüşüyor. Platform bu gerilimi üretmiyor; onu büyüteç altına alıp yayıyor.

Peki ne yapılabilir?

• Gördüğünüz tartışmalı içeriğin "toplumun ortalaması" olmadığını hatırlamak; bir örneklem yanılgısına karşı en ucuz aşı budur.
• Bir haberi paylaşmadan önce kaynağını sorgulamak — öfkeyle kurulmuş bir cümle, doğrulukla değil, hızla yayılır.
• Anlaşmazlığı büyüten platformdan çıkıp konuyu doğrudan muhatabıyla konuşmak; ekranın arkasında kalan bir tartışma, çoğu zaman ekranın önünde çözülür.

Bir toplumun öfkeli görünmesi ile öfkeli olması aynı şey değil. İkisini ayırt edemediğimiz sürece, birbirimizi gerçekte olduğumuzdan daha kızgın sanmaya devam edeceğiz.